Jeżeli ząb stały już się wyrzyna, a odpowiadający mu ząb mleczny nadal pozostaje na miejscu, nie warto czekać, aż „sam wypadnie”. Psa powinien obejrzeć lekarz zajmujący się stomatologią weterynaryjną.
Przetrwały ząb mleczny może zmienić tor wyrzynania zęba stałego, doprowadzić do stłoczenia zębów, wady zgryzu oraz szybszego rozwoju choroby przyzębia. Zęba nie należy usuwać samodzielnie – jego długi i delikatny korzeń może się złamać, a tuż obok rozwija się wrażliwy ząb stały.
Czym są przetrwałe zęby mleczne?
O przetrwałym zębie mlecznym mówimy wtedy, gdy odpowiadający mu ząb stały zaczyna się wyrzynać lub jest już wyrżnięty, a ząb mleczny nadal pozostaje na swoim miejscu. W pyszczku widoczne są wówczas dwa zęby położone bardzo blisko siebie. Opiekunowie najczęściej zauważają „podwójne kły”, choć problem może dotyczyć również siekaczy i zębów przedtrzonowych.
Zęby mleczne psa zaczynają być zastępowane przez stałe zwykle około 3.-4. miesiąca życia, a wymiana uzębienia powinna zakończyć się mniej więcej do 6.-7. miesiąca. Nie trzeba jednak czekać do tego wieku, jeśli obok niewypadającego zęba mlecznego jest już widoczny ząb stały.
W stomatologii weterynaryjnej obowiązuje praktyczna zasada: ząb mleczny i odpowiadający mu ząb stały nie powinny jednocześnie zajmować tego samego miejsca.
U jakich psów problem występuje najczęściej?
Przetrwałe zęby mleczne mogą wystąpić u każdego psa, jednak znacznie częściej spotykamy je u ras małych i miniaturowych. Szczególnie narażone są między innymi:
- yorkshire terriery;
- maltańczyki;
- chihuahua;
- szpice miniaturowe;
- pudle toy i miniaturowe.
Najczęściej pozostają kły mleczne. Niewielka szczęka i żuchwa oznaczają mało miejsca, dlatego obecność dodatkowego zęba szybko prowadzi do stłoczenia i zatrzymywania resztek jedzenia.
Problem może pojawić się również u kotów, chociaż występuje u nich rzadziej. Podwójny ząb zauważony u kocięcia także powinien zostać oceniony podczas konsultacji stomatologicznej.
Dlaczego nie warto czekać, aż ząb sam wypadnie?
Czasami opiekun słyszy, że z usunięciem mlecznego zęba można poczekać do ukończenia przez psa roku. To nie jest dobre rozwiązanie, jeśli jego stały odpowiednik już się wyrzyna. W ciągu kilku tygodni przetrwały ząb może wpłynąć na kierunek wzrostu zęba stałego i utrwalić jego nieprawidłowe położenie.
Zbyt długie pozostawienie zęba mlecznego może prowadzić do:
- przesunięcia zęba stałego i powstania wady zgryzu,
- urazowego kontaktu zęba z podniebieniem, dziąsłem lub innym zębem,
- stłoczenia zębów,
- gromadzenia płytki bakteryjnej i resztek pokarmu w wąskiej przestrzeni między zębami,
- zapalenia dziąseł i wcześniejszego rozwoju choroby przyzębia,
- bólu oraz trudności podczas gryzienia.
Wczesne usunięcie przetrwałego zęba mlecznego zwiększa szansę, że wyrzynający się ząb stały zajmie prawidłową pozycję. Jeśli wada zgryzu jest już utrwalona, sama ekstrakcja zęba mlecznego może nie wystarczyć i potrzebne bywa dalsze leczenie stomatologiczne.
Czy można samodzielnie usunąć mleczny ząb psa?
Nie. Nie należy wyrywać zęba palcami ani próbować pozbyć się go poprzez intensywne szarpanie zabawką. Korzenie zębów mlecznych – zwłaszcza kłów – są długie, cienkie i łatwo mogą się złamać. Domowa próba usunięcia grozi bólem, krwawieniem, pozostawieniem fragmentu korzenia oraz urazem rozwijającego się zęba stałego.
Pozostawiony korzeń nie powinien być traktowany jako fragment, który na pewno „sam się rozpuści”. Wymaga oceny na zdjęciu RTG, a lekarz podejmuje decyzję o jego bezpiecznym usunięciu.
Dlaczego usuwanie mlecznych zębów wymaga dużej precyzji?
W okresie wymiany uzębienia ząb stały nadal się rozwija. Ma cienką warstwę zębiny, dużą komorę miazgi i niezakończony rozwój korzenia – jego wierzchołek pozostaje jeszcze otwarty. Jednocześnie może znajdować się bardzo blisko korzenia zęba mlecznego.
Z tego powodu ekstrakcja wymaga delikatnej techniki i znajomości ułożenia obu zębów. Zbyt duża siła albo nieprawidłowe użycie narzędzi może uszkodzić szkliwo, miazgę lub korzeń zęba stałego, wpłynąć na jego dalszy rozwój albo zmienić jego położenie.
Jak wygląda usuwanie przetrwałych zębów mlecznych?
Zabieg poprzedza ocena jamy ustnej i zgryzu. Lekarz sprawdza, które zęby mleczne pozostały, gdzie znajdują się ich stałe odpowiedniki i czy doszło już do ich przemieszczenia. Ważnym elementem diagnostyki jest RTG stomatologiczne, ponieważ znaczna część zęba znajduje się pod dziąsłem i nie jest widoczna podczas zwykłego oglądania pyszczka.
Ekstrakcję wykonuje się w znieczuleniu ogólnym. Dzięki temu lekarz może precyzyjnie i bez bólu usunąć cały ząb wraz z korzeniem, chroniąc sąsiadujący ząb stały. Zdjęcie RTG wykonane po ekstrakcji pozwala potwierdzić, że w zębodole nie pozostał fragment korzenia.
Jeżeli podczas usuwania ząb mleczny się złamie, korzeń trzeba zlokalizować w badaniu radiologicznym i odpowiednio zaopatrzyć. Nie należy zakładać, że pozostawiony fragment samoistnie i bezpiecznie się zresorbuje.
Czy można połączyć usunięcie mlecznych zębów z kastracją lub sterylizacją?
Takie połączenie jest czasem możliwe, ale nie stosuje się go rutynowo. Kastracja i sterylizacja należą do zabiegów czystych, natomiast ekstrakcja zębów jest zabiegiem wykonywanym w środowisku o dużej liczbie bakterii. Z tego względu decyzja wymaga wcześniejszej konsultacji i zgody lekarzy przeprowadzających obie procedury.
Nie należy również odkładać koniecznej ekstrakcji tylko po to, aby wykonać ją przy okazji późniejszej kastracji lub sterylizacji. Jeżeli obok zęba mlecznego wyrzyna się już ząb stały, nawet kilka tygodni zwłoki może wpłynąć na jego ustawienie. Termin zabiegu oraz możliwość połączenia procedur lekarze ustalają indywidualnie po zbadaniu pacjenta.
Czy dorosły już pies może mieć pzretrwałe zęby mleczne?
Tak. Przetrwałe zęby mleczne nie zawsze wypadają z wiekiem. Mogą pozostać w jamie ustnej przez wiele lat i dopiero później zostać zauważone przy okazji problemów z dziąsłami, kamienia nazębnego albo badania stomatologicznego.
Lek. wet. Dominika Pilarz miała w soim gabinecie nawet siedmioletnie psy, które nadal miały przetrwałe zęby mleczne wymagające usunięcia. Rekordzista miał wszystkie przetrwałe mleczne kły, dlatego w jego pyszczku widoczne były charakterystyczne „podwójne kły”. Takie przypadki pokazują, że problem nie zawsze rozwiązuje się samoistnie i może pozostać niezauważony przez wiele lat.
U dorosłego psa lekarz ocenia stan każdego zęba, jego wpływ na zgryz i przyzębie oraz obraz RTG. Wiek pacjenta nie sprawia, że przetrwały ząb mleczny staje się obojętny dla zdrowia jamy ustnej.
Kiedy pokazać uzębienie szczeniaka lekarzowi stomatologowi?
Wymianę uzębienia warto kontrolować podczas wizyt profilaktycznych od około 4. miesiąca życia. Umów konsultację wcześniej, jeżeli zauważysz:
- dwa zęby wyrastające obok siebie,
- stały kieł rosnący w stronę języka, podniebienia lub wargi,
- rankę albo wgłębienie w podniebieniu,
- krwawienie lub zaczerwienienie dziąsła,
- nieprzyjemny zapach z pyszczka,
- niechęć do gryzienia albo wypuszczanie jedzenia z pyska,
- złamany lub przebarwiony ząb mleczny.
Im wcześniej zostanie oceniony tor wyrzynania zęba stałego, tym większa szansa na uniknięcie trwałej wady zgryzu i bardziej złożonego leczenia.
Stomatolog dla psa i kota we Wrocławiu
W Przychodni Krzyckiej konsultacje i zabiegi z zakresu stomatologii weterynaryjnej prowadzą: lek. wet. Dominika Pilarz i lek. wet. Marta Szubstarska. Podczas konsultacji nasze lekarki oceniają wymianę uzębienia, zgryz i położenie zębów stałych, a jeśli jest to konieczne, kwalifikują pacjenta do ekstrakcji przetrwałych zębów mlecznych.
lek. wet. Marta Szubstarska
lek.wet. Dominika Pilarz
Jeżeli u szczeniaka albo kocięcia widzisz „podwójne zęby”, nie czekaj do ukończenia przez niego roku. Skontaktuj się z Przychodnią Krzycką we Wrocławiu i umów konsultację stomatologiczną. Zabiegi stomatologiczne umawiane są telefonicznie lub osobiście w przychodni.
FAQ – przetrwałe zęby mleczne u psa i kota
W jakim wieku usuwa się przetrwałe zęby mleczne u psa?
O terminie nie decyduje wyłącznie wiek. Jeśli ząb stały już się wyrzyna, a jego mleczny poprzednik nadal pozostaje na miejscu, należy skonsultować psa z lekarzem. Zwykle nie warto czekać do zakończenia całej wymiany uzębienia ani tym bardziej do ukończenia przez psa roku.
Czy każdy przetrwały ząb mleczny trzeba usunąć?
Jeśli obok zęba mlecznego wyrżnął się jego stały odpowiednik, zazwyczaj zaleca się szybkie usunięcie zęba mlecznego. Inaczej może wyglądać sytuacja, gdy stały odpowiednik w ogóle się nie wykształcił. Wówczas lekarz ocenia na podstawie badania i RTG, czy zdrowy i stabilny ząb mleczny może pozostać w jamie ustnej.
Czy można samodzielnie usunąć przetrwały ząb mleczny u psa?
Nie należy próbować wyrywać ani rozchwiewać zęba za pomocą palców, gryzaków czy zabawy szarpakiem. Takie próby mogą doprowadzić do złamania zęba i pozostawienia jego korzenia w zębodole, a także do uszkodzenia dziąsła lub znajdującego się obok zęba stałego. Przetrwały ząb mleczny powinien ocenić i bezpiecznie usunąć lekarz weterynarii.
Co się stanie, jeśli korzeń zęba mlecznego pozostanie w dziąśle?
Pozostawiony fragment może stać się źródłem stanu zapalnego i innych problemów. Jego obecność oraz położenie ocenia się na zdjęciu RTG. Nie należy zakładać, że korzeń na pewno samoistnie się zresorbuje.
Czy zabieg wykonuje się w znieczuleniu?
Tak. Precyzyjna ekstrakcja zęba wraz z korzeniem oraz wykonanie RTG stomatologicznego wymagają znieczulenia ogólnego. Pacjent jest wcześniej kwalifikowany do zabiegu, a sposób przygotowania ustala lekarz.
Czy przetrwałe zęby mleczne występują również u kotów?
Tak, chociaż zdecydowanie częściej problem obserwuje się u psów, zwłaszcza ras małych i miniaturowych. Podwójny ząb u kocięcia również wymaga kontroli stomatologicznej.
