Pierwsze diagnostyczne RTG szczeniaka najlepiej wykonać między 14. a 16. tygodniem życia. To właśnie wtedy można wykryć predyspozycje do dysplazji. A w wybranych przypadkach wykonać symfizjodezę, która znacząco poprawia rozwój stawów biodrowych.
Co to jest dysplazja stawów biodrowych u psa?
Dysplazja stawów biodrowych to jedna z najczęściej diagnozowanych chorób ortopedycznych u psów ras średnich, dużych i olbrzymich. Choć ma podłoże genetyczne, na jej rozwój istotny wpływ mają również czynniki środowiskowe, takie jak tempo wzrostu, żywienie czy poziom aktywności fizycznej szczeniaka.
Istotą choroby jest nieprawidłowe dopasowanie elementów tworzących staw biodrowy. Głowa kości udowej nie leży stabilnie w panewce miednicy, co prowadzi do nadmiernej ruchomości stawu (luksacji). Z czasem powoduje to uszkodzenie chrząstki stawowej, przebudowę powierzchni stawowej oraz rozwój bolesnej choroby zwyrodnieniowej.
Dysplazja u psa – które rasy są najbardziej narażone?
Najbardziej narażone są rasy duże i olbrzymie. Największe ryzyko występuje u ras predysponowanych, takich jak: owczarki niemieckie, labradory, golden retrievery, berneńskie psy pasterskie, cane corso, boksery, rottweilery, nowofundlandy, dogi niemieckie, mastify tybetańskie.
Właściciele wszystkich tych ras powinni pamiętać, że dysplazja u szczeniaka rozwija się już w pierwszych miesiącach życia. Zazwyczaj bez żadnych widocznych objawów. Kiedy opiekun zauważy pierwsze objawy (pies zaczyna kuleć, ma trudności ze wstawaniem), najczęściej w stawie doszło już do trwałych zmian. Dlatego tak duże znaczenie ma wczesna diagnostyka RTG. Dzięki niej możemy wykryć nieprawidłowości jeszcze przed pojawieniem się objawów klinicznych i wdrożyć leczenie w optymalnym momencie.
Kiedy wykonać badanie RTG u szczeniaka?
Większość opiekunów zaczyna szukać informacji o dysplazji dopiero wtedy, gdy pies zaczyna kuleć lub odczuwać ból. Tymczasem w przypadku tej choroby kluczowy jest czas.
Najlepszy moment na wykonanie diagnostycznego RTG to okres, gdy szczeniak nie wykazuje jeszcze żadnych objawów.
Warto też wiedzieć, że istnieją dwa rodzaje badań RTG bioder, które mają zupełnie różne cele i wykonuje się je na różnych etapach życia psa.
RTG diagnostyczne – badanie, które może zmienić przyszłość szczeniaka
To badanie wykonuje się u szczeniąt między 14. a 16. tygodniem życia. Jego celem nie jest potwierdzenie dysplazji, lecz ocena stopnia luźności stawów biodrowych i wykrycie wczesnych nieprawidłowości, zanim dojdzie do trwałego uszkodzenia chrząstki i kości. W tym okresie możliwe jest jeszcze wdrożenie leczenia profilaktycznego. W tym kwalifikacja do symfizjodezy młodzieńczej, która może znacząco poprawić rozwój stawów biodrowych.
RTG certyfikacyjne – ocena po zakończeniu wzrostu
Drugi rodzaj badania to RTG certyfikacyjne. Wykonywane jest po zakończeniu wzrostu psa – najczęściej między 12. a 18. miesiącem życia (w zależności od rasy i wymagań hodowlanych). Badanie to służy do ostatecznej oceny stawów biodrowych oraz uzyskania oficjalnego wyniku wykorzystywanego między innymi w hodowli. Na tym etapie można potwierdzić lub wykluczyć dysplazję, jednak możliwości leczenia profilaktycznego są już znacznie ograniczone.
To właśnie dlatego pierwsze diagnostyczne RTG wykonane przed ukończeniem 16. tygodnia życia ma tak duże znaczenie. Pozwala wykryć problem na etapie, gdy można jeszcze wpłynąć na rozwój stawów biodrowych.
Pierwsze RTG – dlaczego warto zdążyć przed 16. tygodniem życia?
Do 4. miesiąca życia miednica psa jest jeszcze plastyczna, a układ kostny intensywnie się rozwija i kształtuje.
Właśnie w tym okresie wczesne RTG bioder wykonywane do 16. tygodnia życia pozwala ortopedzie ocenić stopień luźności stawu, czyli tzw. wskaźnik dystrakcji. Wykorzystuje się do tego specjalistyczne metody diagnostyczne, takie jak PennHIP czyli testy dystrakcyjne czy specjalne próby luźności bioder, które umożliwiają wykrycie predyspozycji do dysplazji na bardzo wczesnym etapie.
Czekanie na pojawienie się objawów u młodego psa jest jednym z najczęstszych błędów. Szczeniak może biegać, skakać i sprawiać wrażenie całkowicie zdrowego, podczas gdy w jego stawach już zachodzą niekorzystne zmiany. Dlatego badanie profilaktyczne warto wykonać u każdego szczeniaka ras średnich, dużych i olbrzymich, nawet jeśli nie pojawiły się żadne objawy typowe dla dysplazji.
WAŻNE: Po ukończeniu około 16. tygodnia życia możliwości leczenia profilaktycznego stopniowo się zmniejszają, ponieważ zamykają się kluczowe strefy wzrostu miednicy, a tym samym maleje możliwość wpływania na rozwój stawu biodrowego. Zabieg symfizjodezy młodzieńczej wykonuje się w wąskim oknie czasowym – zwykle do około 16-18. tygodnia życia.
Symfizjodeza – zabieg dla bardzo młodych szczeniąt
Jeżeli wczesne diagnostyczne RTG wykaże nadmierną luźność stawów biodrowych i wysokie ryzyko rozwoju ciężkiej dysplazji, możliwe jest zastosowanie profilaktycznego rozwiązania chirurgicznego, jakim jest symfizjodeza łonowa (JPS – Juvenile Pubic Symphysiodesis).
To małoinwazyjny zabieg polegający na kontrolowanym zahamowaniu wzrostu niewielkiego fragmentu spojenia łonowego. Dzięki temu, w trakcie dalszego rozwoju szczeniaka, miednica ulega korzystnej przebudowie – zmienia się jej ustawienie, a głowy kości udowych są głębiej i stabilniej „otulane” przez panewki stawowe. Zabieg znacząco zmniejsza ryzyko ciężkiej, bolesnej dysplazji w dorosłym życiu psa.
O kwalifikacji do zabiegu decyduje przede wszystkim bardzo wczesne rozpoznanie zwiększonej luksacji stawów biodrowych, zanim dojdzie do jakichkolwiek zmian zwyrodnieniowych. Kluczowe jest również to, aby interwencja została wykonana w okresie intensywnego wzrostu kośćca – najlepiej do 16. tygodnia. Później naturalna możliwość kształtowania miednicy szybko się zmniejsza i skuteczność procedury spada.
Jak wygląda diagnostyczne RTG u szczeniaka?
Badanie RTG wykonywane w kierunku dysplazji wymaga bardzo precyzyjnego ułożenia pacjenta, ponieważ tylko prawidłowe zdjęcia pozwalają na wiarygodną ocenę stawów biodrowych i pomiar ich parametrów.
Aby uzyskać pełne rozluźnienie mięśni i zapewnić dokładność badania, procedura przeprowadzana jest w krótkiej, kontrolowanej sedacji. Dzięki temu możliwe jest bezpieczne ułożenie szczeniaka m.in.: w pozycji leżącej na plecach z odpowiednio wyprostowanymi kończynami.
Pies układany jest w specjalnych pozycjonerach, które pomagają utrzymać prawidłową symetrię miednicy podczas wykonania zdjęć. Cała procedura trwa kilkanaście minut, jest bezbolesna, a pacjent wybudza się natychmiast po wykonaniu zdjęć.
Objawy dysplazji u psa – nie czekaj, aż się pojawią
Objawy kliniczne dysplazji pojawiają się dopiero wtedy, gdy w stawie biodrowym doszło już do zaawansowanych zmian. Do najczęściej obserwowanych należą:
☑️ Kulawizna jednej lub obu tylnych łap, która może nasilać się po wysiłku lub rano,
☑️ Niestabilny, kołyszący chód połączony z wyraźnym przenoszeniem ciężaru ciała na przednie kończyny,
☑️ Bieg z tzw. „króliczymi skokami”, czyli jednoczesnym odbijaniem się obiema tylnymi łapami,
☑️ Unikanie wskakiwania na kanapę czy niechęć przed wchodzeniem po schodach,
☑️ Wyraźna sztywność i trudność przy porannym wstawaniu lub po dłuższym odpoczynku.
Pojawienie się tych sygnałów oznacza, że w stawie rozwija się stan zapalny, postępuje uszkodzenie chrząstki, a pies odczuwa przewlekły ból.
Czy każdy szczeniak powinien mieć wykonane RTG bioder?
Choć badanie to często kojarzy się z psami rasowymi z zarejestrowanych hodowli, profilaktyka dotyczy znacznie szerszej grupy pacjentów. Wczesne, diagnostyczne badanie radiologiczne zalecamy dla:
1. szczeniąt ras średnich, dużych i olbrzymich (o masie docelowej powyżej 20 kg),
2. maluchów z grupy ryzyka – gdy u rodziców lub rodzeństwa występowała dysplazja,
3. psów adoptowanych w typie rasy dużej (np. mieszańców owczarków czy labradorów),
4. zawsze wtedy, gdy lekarz weterynarii podczas badania klinicznego wyczuje niestabilność w obrębie stawów biodrowych.
Masz szczeniaka rasy dużej? Działaj profilaktycznie!
Zapraszamy na konsultację i diagnostyczne RTG i w Przychodni Krzyckiej. Nasz specjalista oceni stabilność bioder Twojego malucha i podpowie, jak dbać o jego prawidłowy wzrost.
✅ UMÓW SIĘ NA WIZYTĘ U NASZEGO ORTOPEDY: lek. wet. Michała Dubiela lub lek. wet. Joanny Kulas
FAQ – najczęstsze pytania właścicieli
Czy RTG bioder jest bezpieczne dla szczeniaka?
TAK. Nowoczesne aparaty cyfrowe emitują minimalną, całkowicie bezpieczną dawkę promieniowania, która w żaden sposób nie wpływa negatywnie na rozwój młodego organizmu.
Czy do RTG potrzebna jest narkoza?
Nie stosujemy pełnej narkozy ogólnej, takiej jak podczas zabiegów operacyjnych. W większości przypadków wykorzystujemy krótkotrwałą i bezpieczną sedację farmakologiczną, która pozwala na odpowiednie ułożenie psa do badania. Po wykonaniu zdjęć pacjent jest szybko wybudzany i wraca do pełnej aktywności w krótkim czasie.
Ile kosztuje RTG bioder u szczeniaka?
Cena zależy od wielkości psa (ilości podanych leków do sedacji) oraz liczby wymaganych projekcji. Zazwyczaj koszt procedury wraz ze znieczuleniem i opisem specjalisty ortopedy mieści się w granicach kilkuset złotych. To ułamek kosztów, jakie generuje leczenie zaawansowanej dysplazji w dorosłym życiu.
